Bản tin Công thương quý III/2018

Thí điểm dán tem QR Code

30/08/2018

Việc minh bạch thông tin và nguồn gốc xuất xứ sản phẩm là vô cùng quan trọng và cần thiết. Để giúp khách hàng tin tưởng và yên tâm sử dụng sản phẩm, người ta đã ứng dụng công nghệ mã vạch 2 chiều thông minh và kết quả là QR Code truy xuất nguồn gốc ra đời.

Từ thật giả khó phân minh…

Đà Nẵng là một trong những đô thị lớn của khu vực miền Trung nói riêng và cả nước nói chung. Trong những năm qua Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố đã không ngừng phấn đấu xây dựng Đà Nẵng trở thành một đô thị có sức hút và hấp dẫn đối với du khách và nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Sáu tháng đầu năm 2018 tình hình kinh tế – xã hội thành phố tiếp tục giữ được tốc độ tăng trưởng cao, tình hình thị trường giá cả ổn định, hàng hóa phong phú đa dạng, cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất, xuất khẩu, tiêu dùng của nhân dân thành phố. Hạ tầng thương mại từng bước được quy hoạch, đầu tư cải tạo, xây dựng lại ngày càng văn minh, hiện đại, trong đó, các chợ truyền thống trong giai đoạn hiện nay tiếp tục thể hiện vai trò quan trọng trong việc tham gia bình ổn thị trường, đáp ứng kịp thời nhu cầu tiêu dùng ngày càng đa dạng của nhân dân và du khách đến với thành phố.

Toàn thành phố hiện có 70 chợ truyền thống, trong đó có 8 chợ hạng 1, 23 chợ hạng 2 và 39 chợ hạng 3. Tuy nhiên, trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, lượng du khách trong và ngoài nước đến với Đà Nẵng ngày một đông (bình quân trên 3 triệu lượt người/năm), với tâm lý, đặc điểm và nhu cầu tiêu dùng cũng khác nhau đòi hỏi các thương nhân kinh doanh tại các chợ truyền thống phải không ngừng nâng cao chất lượng, nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, nhất là việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Trong thời gian qua vấn đề sử dụng các loại hóa chất, phụ gia thực phẩm không đúng quy định hoặc hạn chế sử dụng, thực phẩm giả, quá hạn sử dụng, thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không đảm bảo chất lượng vẫn len lỏi vào thị trường. Các cơ quan quản lý cũng đã có nhiều nỗ lực đề ra giải pháp khắc phục, nhưng đối với vấn đề kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc thực phẩm không bao gói sẵn còn chưa có quy trình chặt chẽ, việc kiểm soát, phát hiện vi phạm rất khó khăn, việc truy xuất nguồn gốc, quy trách nhiệm cũng không dễ dàng thực hiện và như vậy thực phẩm không đảm bảo chất lượng vẫn ngang nhiên đi vào thị trường để đến tay người tiêu dùng và đây cũng là nguyên nhân gây ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe người dân và du khách.

… đến việc truy xuất nguồn gốc mặt hàng thực phẩm

Trước tình hình đó, Sở Công Thương đề ra giải pháp kiểm soát nguồn gốc xuất xứ của thực phẩm bằng hình thức dán tem QR Code vào sản phẩm thực phẩm với mong muốn phần nào góp phần hạn chế được tình trạng thực phẩm không đảm bảo chất lượng đến người tiêu dùng.

Xuất phát từ mục tiêu đó, thời gian qua, được UBND thành phố phê duyệt Đề án “Thí điểm dán tem QR Code kiểm soát đối với một số sản phẩm thực phẩm sản xuất trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đang tiêu thụ tại chợ Hàn” (gọi tắt là Đề án thí điểm dán tem QR Code) tại Quyết định số 1222/QĐ-UBND ngày 23 tháng 3 năm 2018, Sở Công Thương đã tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện Đề án nhằm kiểm soát truy xuất nguồn gốc đối với một số sản phẩm thực phẩm đã qua chế biến hoặc sơ chế sẵn như mắm, chả, nem, đồ thủy sản khô rim,…

Sở Công Thương đã chọn chợ Hàn thuộc quận Hải Châu làm thí điểm triển khai Đề án dán tem QR Code, đây là khu chợ được xây dựng năm 1989, với diện tích gần 3.000m2, nằm ngay cạnh bờ sông Hàn, trung tâm thành phố. Chợ Hàn là chợ hạng I, có tổng số 775 điểm kinh doanh, trong đó có 208 điểm kinh doanh thực phẩm, gồm thịt, thủy hải sản tươi sống, mắm, chả, nem, đồ thủy sản khô rim,…; rau, củ, quả; thực phẩm đông lạnh, thực phẩm chế biến đóng gói và thực phẩm chế biến ăn ngay,…

Ngay sau khi Đề án thí điểm dán tem QR Code được UBND thành phố Đà Nẵng phê duyệt, Sở Công Thương đã chỉ đạo Công ty Quản lý Hội chợ triển lãm và các chợ Đà Nẵng triển khai thực hiện các bước để nắm bắt thông tin các hộ kinh doanh các mặt hàng thực phẩm để đưa vào thí điểm dán tem QR Code. Công ty cùng Ban Quản lý chợ Hàn đã vận động, tuyên truyền các hộ tiểu thương tham gia vào việc thực hiện thí điểm với các mặt hàng thực phẩm đã qua chế biến hoặc sơ chế sẵn….; tổ chức khảo sát hiện trạng, phân tích đánh giá, đề xuất giải pháp thực hiện, tạo lập dữ liệu quản lý mã QR Code đối với thực phẩm được khảo sát. Khoảng gần 100 cơ sở, với số lượng hàng thực phẩm được dán tem QR Code khoảng trên 1.000.000 tem/năm, khi đó thực phẩm đến tay người tiêu dùng sẽ được truy xuất nguồn gốc như tên cơ sở, địa chỉ, nguồn gốc thực phẩm, ngày sản xuất, hạng sử dụng,…

Bước tiếp theo tạo lập phần mềm quản lý mã QR Code và cơ sở dữ liệu về thực phẩm và thông tin các đối tượng trong chuỗi phân phối thực phẩm, cơ quan quản lý tiếp nhận thông tin, nhận thông tin phản hồi và quản lý thông tin cho phép tra cứu tem QR Code qua điện thoại di động thông minh (Smartphone). Cơ sở dữ liệu thu thập, phục vụ quản lý và khai thác thông tin nhằm phục vụ việc truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm đã khảo sát ở trên.

Sau chợ Hàn là các chợ hạng 1 và một số chợ hạng 2

Thời gian xây dựng Đề án đến tháng 6, 7 năm 2018, sau đó đến tháng 8, 9 tập huấn, hướng dẫn vận hành thử nghiệm hệ thống và đến tháng 10, 11 năm 2018 triển khai áp dụng thí điểm dán tem QR Code. Tháng 12/2018 họp rút kinh nghiệm giai đoạn thí điểm để triển khai thực hiện giai đoạn tiếp theo vào những năm 2019, năm 2020, triển khai ở các chợ hạng 1 và một số chợ hạng 2 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Đối tượng tham gia Đề án thí điểm là tổ chức, cá nhân, thương nhân sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm đáp ứng các điều kiện đăng ký thành lập doanh nghiệp và có chức năng kinh doanh theo đúng quy định của pháp luật đăng ký tham gia Đề án, đối tượng tham gia đăng ký tham gia với Sở Công Thương phải kê khai năng lực sản xuất, chế biến, kinh doanh, khả năng cung ứng, phân phối… và cam kết cung ứng đúng, đủ số lượng, đúng chủng loại hàng hóa đã đăng ký, đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc xuất xứ, hạn dùng.

Trong thời gian thí điểm các đối tượng tham gia đề án được thành phố hỗ trợ đào tạo, cung cấp, hướng dẫn sử dụng giải pháp quản lý, cài đặt phần mềm quản lý mã QR Code, hỗ trợ nhập dữ liệu, được hỗ trợ kinh phí đầu tư ban đầu như chi phí tem dán trong giai đoạn triển khai thử nghiệm, sau đó các đơn vị tự trang bị tem.■

Khách hàng có thể tự tìm hiểu nguồn gốc sản phẩm mình muốn mua chỉ bằng một thao tác quét mã QR Code

QR Code, viết tắt của Quick Response Code (tạm dịch “Mã phản hồi nhanh”) hay còn gọi là mã vạch ma trận (matrix-barcode) là dạng mã vạch hai chiều (2D) có thể lưu giữ hàng nghìn ký tự và được đọc bởi một máy đọc mã vạch hay smartphone (điện thoại thông minh) có chức năng chụp ảnh (camera) với ứng dụng chuyên biệt để quét mã vạch.

 Công nghệ QR Code là công nghệ mã hóa thông tin QR Code được tích hợp lên tem, vừa giúp truy xuất thông tin, nguồn gốc sản phẩm và nhà sản xuất hoặc có thể tích hợp công nghệ điện tử (SMS) để nhắn tin xác thực nguồn gốc sản phẩm qua mã trên QR Code. Sử dụng các phần mềm quét QR Code có sẵn (Zalo, Viber, …) để kiểm tra nguồn gốc xuất xứ và thông tin về sản phẩm. Về cách sử dụng, người tiêu dùng có thể dùng nhiều cách, thuận tiện nhất là người dùng chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh (smartphone) có kết nối internet và tải ứng dụng VNPT-Check từ Google Play, Play Store, App Store, từ đó có thể quét mã và truy xuất thông tin chi tiết hàng hóa họ định mua gồm nguồn gốc sản phẩm, thông tin sản phẩm, giá bán, doanh nghiệp sản xuất. Với ứng dụng này người tiêu dùng được cảnh báo khi mua hàng giả, hàng nhái, kiểm tra được xuất xứ nguồn gốc và thông tin sản phẩm. Bởi thông tin trả về từ mã QR đều được cung cấp trực tiếp bởi doanh nghiệp sản xuất. Một số loại tem còn mang thông tin cảnh báo nếu sản phẩm có nguy cơ bị làm giả hoặc đã được bán. Từ những tính năng này, tình trạng hàng giả, kém chất lượng sẽ từng bước được ngăn chặn, bởi một sản phẩm đều được dán một mã riêng. Một khi đã được bán ra, tem sẽ bị hủy và không thể tái sử dụng cho mục đích làm nhái.

Võ Văn Nhựt