Bản tin công thương quý III/2017

Xây dựng chợ đảm bảo an toàn thực phẩm

03/11/2017

Trong bối cảnh nền kinh tế – xã hội Việt Nam ngày càng phát triển, đòi hỏi nhu cầu thực phẩm tăng cao về số lượng và chủng loại, người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến chất lượng thực phẩm để đảm bảo sức khỏe, sự phát triển của bản thân và gia đình. Vì thế, thời gian gần đây, các vụ vi phạm về an toàn thực phẩm (ATTP), vì thế, cũng tăng cao.
7/9 chợ đạt tiêu chí chợ đảm bảo an toàn thực phẩm
Thành phố Đà Nẵng hiện nay có 70 chợ truyền thống được phân bố tương đối đều khắp trên các địa bàn trọng điểm của thành phố với hơn 7.600 hộ chế biến, kinh doanh thực phẩm trong các chợ.
Để có thể duy trì, nâng cao hình ảnh của các chợ truyền thống trong bối cảnh hội nhập, các cửa hàng tự chọn, siêu thị, trung tâm thương mại… đang phát triển mạnh, đồng thời thực hiện có hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia về ATTP và hướng dẫn của Bộ Công Thương về xây dựng mô hình thí điểm chợ bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, Sở Công Thương đã tham mưu UBND thành phố phê duyệt Dự án “Mô hình chợ thí điểm bảo đảm vệ sinh ATTP” và tập trung chỉ đạo triển khai thí điểm một trong bốn chợ thuộc Sở quản lý trước khi nhân rộng đến các chợ khác trên địa bàn thành phố.
Việc chợ Hàn được công nhận chợ đạt chuẩn vệ sinh ATTP cuối năm 2013 đánh dấu một bước tiến mới trong công tác xây dựng mô hình chợ đảm bảo ATTP trên toàn thành phố, từ đó làm tiền đề để nhân rộng mô hình chợ ATTP tại các chợ khác.

Với những tác động tích cực về kinh tế, xã hội, môi trường… mà chợ ATTP mang lại, UBND thành phố Đà Nẵng đã chỉ đạo trong năm 2016 mỗi quận, huyện chọn 1 chợ để xây dựng chợ theo các tiêu chí đảm bảo chợ ATTP. Đến nay các quận, huyện đã tiến hành thực hiện mô hình chợ ATTP trên mô hình thí điểm là chợ Hàn, đồng thời vận dụng một cách linh hoạt, hiệu quả tùy từng điều kiện cụ thể ở từng chợ, từng địa bàn để triển khai một cách khẩn trương, hiệu quả.
Tháng 4/2017 vừa qua, Sở Công Thương đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức đoàn kiểm tra, đánh giá và xếp loại 9 chợ đã đăng ký xây dựng chợ ATTP năm 2016. Bước đầu, qua kiểm tra, các chợ do Sở Công Thương quản lý (chợ Cồn, chợ Đống Đa) và một số chợ quận, huyện quản lý (chợ Cẩm Lệ, chợ An Hải Đông, chợ Mới Hòa Thuận…) đã được chú trọng đầu tư, xây dựng, nâng cấp sửa chữa khang trang, sạch đẹp từ nền, tường đến hệ thống mương thoát nước, nhà vệ sinh, phòng cháy chữa cháy… đáp ứng các yêu cầu về chợ ATTP. Ngoài ra, các hộ tiểu thương được tập huấn, xác nhận kiến thức về ATTP, được cấp Giấy chứng nhận, Bản cam kết đảm bảo ATTP, khám sức khỏe định kỳ, ý thức chấp hành nội quy chợ nói chung và ATTP nói riêng đã được nâng cao. Kết quả, Sở đã đề xuất UBND thành phố công nhận 7/9 chợ đạt tiêu chí chợ đảm bảo ATTP.
Một bộ phận nhỏ các cơ sở sản xuất và kinh doanh thực phẩm đã chạy theo lợi nhuận kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng hay sản xuất không đảm bảo ATTP, sử dụng các hóa chất độc hại, ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng. Điển hình như việc sản xuất tại địa điểm gần khu vực ô nhiễm, cơ sở vật chất, trang thiết bị dụng cụ thô sơ, mất vệ sinh, sử dụng các chất tẩy trắng, phẩm màu độc hại trong bún, mì, phở (tinopal, axit oxalic,…), metanol trong rượu, chất kích thích tăng trưởng, thuốc trừ sâu trong rau, củ, quả, chất tạo nạc trong chăn nuôi…
Trước thực trạng đó, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước phải có nhiều giải pháp, cách làm hay để trấn an tâm lý của người dân, giúp người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn mua thực phẩm an toàn, đảm bảo chất lượng, giá cả hợp lý, phục vụ nhu cầu tất yếu của cuộc sống hàng ngày.
Triệt tiêu dần việc kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc
Công tác quản lý ATTP tuy mới được phân cấp cho Sở Công Thương trong những năm gần đây, nhưng với sự cố gắng chung của ngành, sự chỉ đạo sâu sát của UBND thành phố, sự phối hợp của các ngành Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn của các địa phương, Sở đã triển khai một cách hiệu quả, góp phần đảm bảo chất lượng ATTP cho thành phố nói chung, trong đó có hệ thống các chợ truyền thống trên địa bàn thông qua một số hoạt động, việc làm cụ thể.
Công tác thông tin, truyền thông luôn được coi là một trong những biện pháp quan trọng, chủ yếu trong công tác tuyên truyền đảm bảo ATTP tại chợ. Sở đã phối hợp với Phòng Kinh tế các quận, huyện, Ban quản lý các chợ tổ chức tập huấn kiến thức ATTP, cấp phát sổ tay, đĩa CD tuyên truyền về đảm bảo ATTP tại chợ để các địa phương tuyên truyền hàng ngày trên loa phát thanh, thực hiện ký cam kết đảm bảo ATTP đối với Ban quản lý các chợ…

Chương trình tập huấn văn minh thương mại, vệ sinh ATTP được tổ chức tại chợ Nại Hiện Đông
Mặt khác, việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về an toàn vệ sinh thực phẩm cũng không kém phần quan trọng, góp phần từ bỏ thói quen mua bán, ăn uống vỉa hè, gần nơi ô nhiễm… tạo doanh thu lớn cho các cửa hàng, hộ kinh doanh chân chính đảm bảo vệ sinh ATTP, từng bước triệt tiêu dần các hộ kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc.
Năm 2016, Sở Công Thương phối hợp với Phòng Kinh tế các quận, huyện và Trung tâm Quatest 2 tiến hành lấy mẫu thực phẩm, chủ yếu là mẫu bún, mỳ, bánh canh, bánh cuốn, nem, chả tại các chợ trên địa bàn thành phố để xét nghiệm.
Truy xuất nguồn gốc các sản phẩm đã qua chế biến không bao gói sẵn
Hiện nay, nguồn hàng thực phẩm rau, quả, trái cây cung cấp cho người tiêu dùng thành phố Đà Nẵng chủ yếu nhập từ ngoài tỉnh với số lượng rất lớn, một năm khoảng 130.000 tấn, tập trung tại chợ Đầu mối Hòa Cường. Vì vậy, việc kiểm soát ATTP rau, quả tiêu thụ tại Đà Nẵng từ các địa phương khác và nhập khẩu là nhiệm vụ hết sức cấp bách của ngành Nông nghiệp, Công Thương và UBND các cấp nhằm đảm bảo sức khỏe cho nhân dân, góp phần phát triển kinh tế – xã hội thành phố.
Trước tình hình đó, UBND thành phố đã kịp thời ban hành Quyết định số 35/2016/QĐ-UBND ngày 2/11/2016 Quy định quản lý ATTP đối với sản phẩm nông lâm sản đã qua chế biến không bao gói sẵn và sản phẩm rau, trái cây, thủy sản nhập vào tiêu thụ tại Đà Nẵng nhằm đảm bảo từ năm 2017, tất cả nguồn hàng rau, củ, quả nhập về thành phố đều có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, góp phần đảm bảo ATTP cho nhân dân và du khách.
An toàn thực phẩm góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai xây dựng chợ ATTP vẫn còn một số khó khăn nhất định như: hầu hết các chợ truyền thống đã lâu đời, nhiều công trình xuống cấp, diện tích mặt bằng một số chợ nhỏ, không thể bố trí hợp lý, đảm bảo ATTP giữa các ngành hàng; đội ngũ cán bộ chuyên trách về ATTP còn mỏng nên việc kiểm tra, thanh tra tại các chợ còn gặp nhiều khó khăn, nhất là việc kiểm tra nguồn hàng thực phẩm cung cấp vào chợ, kinh phí để xây dựng mô hình chợ ATTP đối với các chợ còn hạn chế…
Từ thực tế này, để mô hình chợ ATTP được nhân rộng một cách hiệu quả, đúng với lộ trình của Chương trình mục tiêu quốc gia đề ra, Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng kiến nghị, đề xuất Bộ Công Thương sớm ban hành Tiêu chuẩn chợ Việt Nam để các tỉnh, thành có cơ sở hướng dẫn xây dựng chợ theo đúng tiêu chuẩn. Đồng thời, cần có quy định cụ thể trình tự kiểm tra, đánh giá, công nhận chợ đảm bảo ATTP.
Công tác truyên truyền không chỉ dừng lại ở các tiểu thương kinh doanh tại chợ hay ban quản lý các chợ mà cần có sự “vào cuộc” của các cơ quan đoàn thể để lan truyền sâu rộng đến từng người dân nhận thức đúng đắn về đảm bảo ATTP cho bữa ăn, đảm bảo sức khỏe cho gia đình. Cùng với đó, cần đẩy mạnh hơn nữa công tác thanh tra, kiểm tra của các cơ quan nhà nước. Vận động các tổ chức đoàn thể phát huy vai trò giám sát trong nhân dân. Qua đó kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm về ATTP, góp phần hạn chế nạn thực phẩm “bẩn” lan truyền trong xã hội.
Có thể nói, dưới sự chỉ đạo quyết liệt, phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành, mô hình chợ ATTP trên địa bàn thành phố sau 3 năm triển khai nhân rộng đã đem lại nhiều hiệu quả, chuyển biến tích cực; đặc biệt đã làm thay đổi nhận thức, nâng cao sự hiểu biết, ăn sâu vào tiềm thức, ý thức chấp hành của phần lớn các hộ kinh doanh, hộ tiểu thương ở các chợ về đảm bảo ATTP trong sản xuất, kinh doanh. Đồng thời thông qua mô hình này, đem lại cho các tiểu thương một cái nhìn đúng đắn hơn, đó là đảm bảo ATTP tại các chợ chính là góp phần không nhỏ trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, sức khỏe chính gia đình mình trong bữa ăn hàng ngày.
Chợ ATTP, văn minh thương mại là mô hình chợ hiện đại nhưng vẫn mang đậm nét đẹp truyền thống, góp phần không nhỏ trong bức tranh tổng thể nhằm hướng tới xây dựng Đà Nẵng thành một thành phố an toàn, thân thiện và đáng sống. Đây cũng là mục tiêu, là động lực góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Phan Văn Kha – Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng